Een frozen shoulder (medische term: *adhesieve capsulitis*) is een erg pijnlijke en belemmerende aandoening van het schoudergewricht. Het gewrichtskapsel – de bindweefselhuls rondom het schoudergewricht – ontsteekt, zwelt op, trekt samen en kleeft aan zichzelf vast. Het gevolg: een enorm pijnlijke, 'bevroren', stijve schouder.
De Oorzaken van een Frozen Shoulder
De exacte oorzaak is tot op de dag van vandaag onduidelijk in de medische wereld. Wat we wel weten is dat er bepaalde risicofactoren zijn die de kans vergroten:
- Leeftijd tussen de 40 en 60 jaar.
- Vrouwen hebben iets vaker last dan mannen.
- Het komt veel vaker voor (en verloopt vaak hardnekkiger) bij mensen met diabetes mellitus (suikerziekte).
- Het kan ontstaan na een periode dat de arm immobiel is geweest, bijvoorbeeld door een botbreuk, schouderontsteking, of een operatie.
De Drie Fases van het Proces
Een frozen shoulder is berucht om de lange hersteltijd. Zonder behandeling duurt het proces maanden tot zelfs een paar jaar. De aandoening verloopt in drie karakteristieke fases:
1. De 'Freezing' Fase (Bevriezende fase / Pijnfase)
- Duur: 6 weken tot 9 maanden.
- Kernmerken: Deze beginfase kenmerkt zich door wakkere en constante, gemene pijn, die erger wordt wanneer je arm en schouder beweegt. Ook in rust is er een 'kloppende' of stekende pijn en 's nachts erop liggen is vrijwel onmogelijk. Langzaamaan begint de schouder steeds minder beweeglijk te worden en merk je dat bewegingen afnemen (bijv. reiken naar een achterzak of haren wassen).
2. De 'Frozen' Fase (Bevroren fase / Stijve fase)
- Duur: 4 tot 12 maanden.
- Kenmerken: In deze fase neemt de heftige (ontstekings)pijn gelukkig geleidelijk af. Het slechte nieuws is dat de schouder nu 'bevroren' is: hij is extreem stijf. Veel dagelijkse dingen (aankleden, deuren opendoen) blijken buitengewoon lastig doordat de arm nauwelijks meer boven schouderhoogte getild of naar buiten gedraaid kan worden.
3. De 'Thawing' Fase (Ontdooiende fase / Herstelfase)
- Duur: 5 tot 26 maanden.
- Kenmerken: De stijfheid begint eindelijk af te nemen. Langzaam keert de beweeglijkheid van het gewrichtskapsel terug. Oog in de verte is herstel in zich en uiteindelijk komt de "normale" functionaliteit meestal grotendeels terug, al behouden sommige patiënten restklachten.
De Rol van Fysiotherapie bij Frozen Shoulder
Behandeling is ingewikkeld en afhankelijk van de fase, met de fysiotherapeut als essentiële gids:
- In de *Freezing* fase (pijnfase): Fysiotherapeuten zijn voorzichtig gedurende deze fase. Agressief stretchen verergert de pijn en ontsteking juist. Het doel is hier voornamelijk *pijnbestrijding* (bijv. met warmte of lichte, pijnvrije manuele technieken en houdingsadvies) en handhaving van het weinige behouden bewegingspijl. De huisarts kan pijnstillers of ontstekingsremmers (NSAID's) voorschrijven of een corticosteroïde injectie inzetten.
- In de *Frozen* en *Thawing* fasen (Stijve en herstelfase): Hier verschuift het doel naar het terugbrengen van het bereik in de schouder. Voorzichtig (passief én actief) mobiliseren en specifieke rek- en mobiliteitsoefeningen zorgen ervoor dat je zo snel en goed mogelijk "ontdooit". Daarna ga je, onder begeleiding, krachtoefeningen doen om de schouder- en spierfunctie op het oude niveau te brengen.
Geduld, in combinatie met gerichte fysiotherapeutische zorg, is de sleutel tot herstel bij deze enorm hinderlijke klacht!